Ankara Bakü

Azerbaycan Devlet Ressamlık Akademisi öğretim üyesi Doç.Dr.Münevver Hacıyeva: Halılarımız her Azerbaycanlının hayatının bir parçası haline gelmiş durumda…

Azerbaycan Devlet Ressamlık Akademisi öğretim üyesi Doç.Dr.Münevver Hacıyeva: Halılarımız her Azerbaycanlının hayatının bir parçası haline gelmiş durumda…

Ankarabaku.com olarak Azerbaycan halıcılık sanatının inceliklerini Azerbaycan Devlet Ressamlık Akademisi öğretim üyesi Doç.Dr.Münevver Hacıyevayla konuştuk…

-Azerbaycan halı sanatının Azerbaycan sanatındaki önemi nedir?

-Dekoratif uygulamalı sanat türlerinden olan halı dokumacılığı büyük kültüre ve eski tarihi geleneklere sahip halklara ait bir sanattır. Halı dokuma sanatı, bir milletin maddi, kültürel ve manevi tarihini yansıtan ve yüzyıldan yüzyıla aktarılan bir sanat alanıdır. Tarihsel geçmişini desenlerle halılara aktaran Azerbaycanlı sanatçılar, zaman zaman yarattıkları her halıyı zengin bir kitaba dönüştürmüşlerdir.

Azerbaycan, Tunç Çağı’nda oluşan soyut, geometrik şekillerin bu üslup yorumunda günümüze kadar korunduğu yerlerden biridir. İnsanların yaşam biçiminde ve yaşamında özel bir rol oynayan süs motifleri, eskiden sembolik bir anlam taşırken, artık tamamen dekoratif sanata dönüşmüştür. Uzmanlar, halı desenlerinin eski resim sanatı ve ideografi örnekleri gibi değerli bir kaynak olduğunu ve eski insanların dünya görüşü hakkında bilgi taşıyıcıları olduğunu belirtiyorlar. Her bir kalıbın belirli bir kelimeyi temsil ettiğine inanılmaktadır ve bu kalıplar aslında anlamları unutulmuş tanımlayıcı yazıtlardır.

Halı sanatının çok zengin ve ayrılmaz bir dalı olan süsleme sanatı, günümüze kadarki dönemde gelişmiş ve hala gelişmeye devam etmektedir. Esas olarak halk sanatı doğrultusunda şekillenen halı dokuma sanatı, yirminci yüzyılın ortalarından itibaren iki yönde de devam ederek çok yönlü bir karaktere sahip olmuştur. Azerbaycan’ın bazı bölgelerinde halı dokuma gelenekleri bireysel halı dokumacıları tarafından sürdürülmekte, yeni kompozisyonlar ve desen unsurları yaratılmaktadır. Aynı zamanda XX yüzyılın ortalarından itibaren profesyonel sanatçılarımızın yaratıcılıkları doğrultusunda halı dokuma sanatı gelişmeye başladı. Bu gelenek, halı dokumayı halk sanatından bilime dönüştüren, halı dokumacılığının üstadı olarak kabul edilen dünyaca ünlü bilim adamı Latif Karimov’un çalışmalarıyla değer kazandı. Halihazırda bu alanda bilimsel araştırmalar ve çalışmalar yapılmakta, profesyonel sanatçılar tarafından yeni kompozisyonlar, motifler ve yeni süslemeler yaratılmaktadır. Halı dokumacılığı her zaman temel, zengin ve ayrılmaz bir sanat alanı olmuştur.

-Azerbaycan kültürünün ayrılmaz bir parçası olan halı dokumamızın dünyada tanıtılması için hangi adımlar atılıyor ve sizce başka neler yapılmalı?

 -Azerbaycan Cumhurbaşkanı’nın 28 Şubat 2018 tarihli emriyle Azerbaycan’da 2018-2022 yıllarında halı sanatının korunması ve geliştirilmesine ilişkin Devlet Programı onaylanmıştır. Program Azerbaycan halılarının yurtdışında tanıtılması ve pazarlanması, Azerbaycan halılarının başka markalar adı altında dış pazarlarda satışının engellenmesi açısından çok önemli.

Programın amaçları arasında halı dokumacılığı alanında maddi ve kültürel mirasın korunması ve tanıtılması için temel koşulların oluşturulması, yurtdışında sergilerin düzenlenmesi, halıların modern yorumu, uluslararası ilişkilerin kurulması, halı ihracatını teşvik etmek için bir internet sitesinin oluşturulması gelmektedir.

Azerbaycan halı dokumacılığının kadim geleneklerini korumanın, gelecek nesillere aktarmanın ve yaygınlaşmasının önemini dikkate alan 5. Uluslararası Azerbaycan Halı Sempozyumu, Cumhurbaşkanının emriyle Ekim 2017’de Bakü’de gerçekleştirildi.

Dünya kültürünün başarılarından biri olarak, geleneksel Azerbaycan halı sanatının uluslararası arenada başarılı bir şekilde tanıtılması için yeterli koşullar yaratan UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilcisi Listesi’ne dahil edilmiştir.

   Azerbaycan Ulusal Halı Müzesi, uluslararası ilişkileri genişletmek için yüksek düzeyde çalışmalarına devam etti. Ülkemizin kültür tarihinde ilk kez, dünyanın dört bir yanındaki prestijli müze kuruluşlarıyla işbirliğine ilişkin belgelere imza atıldı. Bir sonraki başarılı uluslararası proje, İstanbul’daki “Türk ve İslam Eserleri Müzesi koleksiyonundan Azerbaycan halıları” sergisi ve aynı isimli kitap-kataloğunun sunumuydu. Sunulan halılar uzun yıllar fonda tutulmuş ve ilk kez bu sergide yayınlanmıştı.

St.Petersburg Valiliği ve Azerbaycan’ın bu şehirdeki Başkonsolosluğu’nun katılımıyla St.Petersburg’da Rusya Etnografya Müzesi ve Azerbaycan Ulusal Halı Müzesi tarafından düzenlenen “Rus Etnografya Müzesi koleksiyonunda Azerbaycan süsleme uygulamalı sanatı” sergisinin açılış töreni. 18 Şubat’ta gerçekleşti. Halı dokumacılığımızı dünyada tanıtmak için profesyonel sanatçıların halı çalışmalarının uluslararası sergilerde sergilenmesi daha da hızlandırılabilir.

-Bir öğretmen olarak, gençlerimizin halıyla ilgilendiğini düşünüyor musunuz?

 -Evet, günümüzde gençlerimizin halı dokuma sanatına çok ilgi duyması çok sevindirici. Sanırım başka türlü olamaz çünkü bu sanat alanı zaten tüm Azerbaycan halkının genlerinde mevcuttur. Bu nedenle halı her Azerbaycanlının hayatının bir parçası haline gelmiş durumda. Azerbaycan’da hemen hemen tüm gelenekler halılarla bağlantılıdır.

Ders verdiğim Azerbaycan Devlet Sanat Akademisi’nde her yıl yaklaşık 10 öğrenci bu alanı seçiyor. Çalışmaları sırasında başarılı halı projeleri üzerinde çalışıyor ve çeşitli sergilere katılıyorlar. Zaten geleceğin uzmanları olarak büyüyorlar ve halı dokuma sanatını geliştiren haleflerimiz gibi bu alanda yerlerini buluyorlar.

Röportaj:Gülnar Sadık

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ