Ankara Bakü

Moskova toplantısı: Aliyev’in çantasında ne var? – ANALİZ

Moskova toplantısı: Aliyev’in çantasında ne var? – ANALİZ

44 gün süren savaşın ardından Azerbaycan ve Ermenistan liderleri ilk kez Moskova’da buluşuyor. Aliyev kazanan, Paşinyan ise kaybeden, peki, Putin nasıl tarafsız bir yargıç olacak?

Gelişmeler, Moskova toplantısının Karabağ sorununun sonu, bölgede yeni bir dönemin başlangıcı olabileceğini gösteriyor:

– Azerbaycan-Ermenistan devlet sınırının restorasyonu resmileştirildi;

– Ermenistan ile iletişim ilişkileri kuruldu: bunun bir parçası olarak Nahçıvan koridorunun detayları üzerinde anlaşmaya varıldı;

– Bölgenin çatışma sonrası geleceği için gelecekteki adımlar konusunda sözlü anlaşma (“altı” platform üzerine tartışmalar);

Bu bölge ile ilgili ve savaştan sonra tarafların bu konuda az çok aynı fikirde olduklarını söyleyebiliriz. Ama bunun için önce Karabağ’daki sorunların çözülmesi gerekiyor. Bu bağlamda, tarafların her biri tarafından belirlenen şartlar şöyle olacaktır:

Aliyev’in çantasında ne var?

1. Dağlık Karabağ’daki silahlı Ermeniler derhal sınır dışı edilmelidir;

2. Ermeni yetkililer veya politikacılar Bakü’nün izni olmadan Hankendi’yi ziyaret etmemelidir;

3. Barış güçleri, 10 Kasım anlaşmasında belirtilen sorumluluklarını yerine getirmelidir;

Karabağ’da herşey Azerbaycan’ın iç meselesidir: Azerbaycan Cumhurbaşkanının son talebi budur.

Çantada ne var?

1. Minsk Grubu formatında görüşmelerin yeniden başlaması:

– Ermenistan, Washington ve Paris’e tekrar girerek manevra alanını genişletebilir;

– Fransa bunu Ermenistan’dan daha çok istiyor, çünkü bu ülke sürecin dışında kalarak ve oyuna yeniden girmeye çalışarak yeni küresel realitedeki siyasi ve ekonomik kayıplarla yüzleşiyor: bu yüzden Macron, Paşinyan’dan daha çok Ermeni gibi davrandı ve dün Putin’i aradı;

2. Ermeni “mültecilerin” Hadrut’a dönüşü için şartların oluşturulması:

– Karabağ’daki silahlı Ermenilerin sınır dışı edilmesi karşılığında bunu isteyebilir;

– Son birkaç gün içinde bölgeden silahlı Ermenilerin sürülmesine yönelik hazırlık haberlerinin yayılması da Erivan’ın Moskova’daki bu arzusuna zemin oluşturmayı amaçlıyordu: “Anlaşmaya uyuyorum.”

– Nikol Paşinyan yerel izleyiciye “küçük bir zafer” sunmayı ve Karabağ’ın “statüsü” için umut oluşturmayı planlıyor;

Ve Putin’in masaya getireceği hususlar…

Rusya cumhurbaşkanının toplantı öncesi taraflarla görüşmesi sadece durumu yeniden incelemekle ilgili değildi. Ruslar şimdi Karabağ’ı, en azından Ermenistan’daki hasarlı üslerini tamamen restore edene kadar bölgede gelecekteki varlıkları için bir kart olarak görüyorlar ve bu bağlamda barış güçleri tarafından kontrol edilen bölgede hakim rolünü daha da güçlendirmeyi planlıyorlar.

1. Ermenilerin Hadrut’a Dönüşü:

– Siyasi hedef: Ermenilerin Hadrut’a dönüşü “statü” konusunda perspektif fırsatları yaratabilir;

– Askeri hedef: Hadrut Şuşa, Laçin, Hankendi ile sınırı; Ordumuzun bu bölgedeki konumu, Hankendi ve Hocavend’in Ermenilerin yaşadığı bir bölümünü kontrol etmemize olanak sağlıyor; Rus barış güçlerinin Hadrut’ta bulunması, Rusya’nın Araz nehrini – Cabrayil, Fizuli, Güdeli, Zangilan’ın tüm yönünü kontrol etmesi için bir fırsat anlamına geliyor;

Paşinyan’ın olası Hadrut arzusu, Rusların bölgedeki “insani eylem” planının bir parçası olacaktır.

2. Karabağ’ın “nihai statüsü”:

– Putin defalarca “nihai statü” faktörüne değindi: Minsk Grubu’nun diğer iki eş başkanına “sorunun henüz tam olarak çözülmediğini” söylemek; Rus barış güçlerinin bölgede kalması için bu faktörle ilgili müzakerelere devam etmek; Bakü’ye karşı siyasi gücü korumak için Ermeni nüfusunun geri dönüşünü teşvik etmek adına “söz vermek”;

Ruslar, “statü” konusunu bir tartışma konusu haline getirebilirler, çünkü bir konuşma hakkına sahip olmak, onların varlığına ihtiyaç olduğu anlamına gelir. Ancak, görüşmeler devam ederse, Minsk Grubu formatında değil, Rusya-Türkiye formatında olacaktır: Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa’nın daha sonraki faaliyetleri resmi olabilir, örneğin, telefon trafiği vb.

Kolay bir görüşme olmayacak ama masa Rusya topraklarında kurulsa bile kartlar İlham Aliyev’in elinde: Azerbaycan’ın zaferi ve bölgedeki olası bir çatışmada ordumuzun üstün konumu; Türkiye’nin siyasi ve askeri varlığı, Rusya’nın Bakü için ciddi tehdit oluşturacak büyük bir savaşı asla başlatmayacağı gerçeği; Karabağ’daki olayların devlet sınırının restorasyonu ile fiilen Azerbaycan’ın iç meselesine dönüştürülmesi; Bakü tarafında değişen jeopolitik gerçeklik;

Aliyev bu avantajı masada kazanan olarak gösterecek:

– Görüşmelerin Minsk Grubu formatına dönüşünü kabul etmeyecektir: Bakü, Ankara ve Moskova burada aynı konumdadır;

– Hadrut meselesi kabul edilmeyecek: üçlü anlaşmada bile Azerbaycan Ordusu tarafından özgürleştirilen topraklar tartışma konusu değil; Aliyev, görüşmeden önce boşuna “10 Kasım anlaşmasının kilit önemde olduğunu” belirtmedi;

– “Statü” konusu gündemden çıkarılacak: üçlü anlaşmada herhangi bir statü yok; Karabağ’daki Ermeniler Azerbaycan vatandaşıdır; Karabağ’a herhangi bir statü verilmeyecek; Hankendi Azerbaycan toprağıdır ve ziyaretçilerin Bakü’den izin almaları gerekiyor – İlham Aliyev’in toplantıdan önce açık mesajları bu yöndedir;

(Rusya, taraflar arasında ve bölgede hakim bir rol oynayabilmek için bunun mümkün olmadığını bilerek, statü meselesini müzakereleri uzatmak için bir kart olarak kullanıyor).

Toplantıdan önce iki nokta önemliydi:

a) Türkiye’nin Azerbaycan’daki askeri varlığı hızla arttı (askeri kargo uçaklarının yoğun uçuşu);

b) Savaşın sona ermesinden bu yana ilk kez Azerbaycan Cumhurbaşkanı, Hankendi meselesine açıkça değindi ve Bakü’nün konumunu netleştirdi. Bu açıdan bakıldığında, Bakü’nün masadaki üç şartı – barışı koruma görevlilerinin görevlerine uygun faaliyetlerinin sağlanması, Ermeni militanların geri çekilmesi, Karabağ’daki olayların Azerbaycan’ın iç meselesi olarak tanınması – önce ele alınmalı, ardından bölgesel meselelere geçilmelidir. Aksi takdirde terörle mücadele operasyonları bu kez Türkiye’nin açık askeri desteğiyle genişleyecektir. Toplantıdan önce olanlar ve Aliyev’in mesajları bunu gösteriyor.

Toplantıda nihai bir belgenin imzalanması olası değildir (Paşinyan üzerindeki iç baskı ve Rusların görüşmeleri uzatma arzusu), sözlü anlaşmalar ve genel bir bildirinin kabul edilmesi bekleniyor. Azerbaycan tarafının üzerinde anlaşabileceği tek konu bir sonraki görüşmelerin devamı olabilir.

Vyana görüşü Qarabağa azadlıq gətirəcəkmi? – KAFKASSAM – Kafkasya Stratejik  Araştırmalar Merkezi
Asif Narimanlı
siyasetbilimci

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ